افرادی که درکشورشان مورد آزار و اذیت قرار گرفتهاند و یا درمعرض آن هستند و در کشور خودشان حمایت نمیشوند، عموما خواستار پناهندگی در کشورهای دیگر میشوند و کانادا یکی از این کشورهاست. اما متاسفانه بسیاری افراد از شرایط مهاجرت به کانادا از طریق پناهندگی مطلع نیستند.
در ابتدا باید بدانید که پناهندگی کانادا با مهاجرت کاملا متفاوت است. در مهاجرت، خود فرد انتخاب میکند که کشور محل زندگی خود را تغییر دهد و به طور دائمی درکشور دیگری ساکن شود اما در پناهندگی فرد مجبور به ترک وطن خود میشود.
افرادی که به عنوان پناهنده در کانادا شناخته میشوند، میتوانند دراین کشور بمانند تا بتوانند برای اقامت دائم اقدام کرده و در نهایت شهروند کانادا شناخته شوند.
یک سازمان مستقل به نام (IRB) درخواستهای پناهندگی را بررسی میکند. تصمیمگیری و بررسی شرایط پناهندگان و حتی برگزاری دادگاه هم برعهده این سازمان خواهد بود.
دوحالت کلی برای پناهندگی وجود دارد:
1- برنامۀ پناهندگی واسکان انساندوستانه برای افرادی که خارج ازکشورخود وخارج ازکانادا هستند
(کنوانسیون پناهندگی)
افرادی که ازاین طریق میخواهند پناهنده شوند، افرادی هستند که خارج ازوطن خود زندگی میکنند و از ترس آزارواذیت، نمیتوانند به کشورشان برگردند و درکشور خود، محفوظ نیستند. این حالت باید بر اساس یکی ازعوامل زیر ایجاد شده باشد:
- نژادپرستی
- مذهب
- ملیت
- تفکرات سیاسی
- عضویت درگروه اجتماعی خاص (مانند گرایشهای جنسی و …)
این آزار و اذیتها شامل مواردی همچون خطر کشته شدن، شکنجه، زندانی شدن توسط دولت، شبه نظامیان یا دیگر عوامل غیر دولتی نیز میشود. این افراد باید نشان دهند که هیچ پرواز داخلی امنی برای آنها وجود ندارد، و درهیچ نقطهای ازکشورشان، نمیتوانند زندگی کنند و مشکل آنها در شهر دیگری حل نخواهد شد.
اگر فردی خارج از کاناداست، میتواند درخواست خود را به کمیسیون امور پناهندگان سازمان ملل (UNHCR) و یا به دیگر سازمانها، اسپانسرها و گروههای خیرین ارائه دهد تا به عنوان پناهنده شناسایی شده و در این دسته قرار بگیرد.
کشورهای دستۀ پناهندگی
این روش برای افرادی است که در خارج از کانادا زندگی میکنند و شرایط مهاجرت به کانادا از طریق پناهندگی را دارا هستند اما، صلاحیت پناهندگی کنوانسیونی را ندارند. مامور بخش مهاجرت شرایط کسی که از کشورهای دسته پناهندگی بیاید را بررسی میکند. یکی از عوامل زیر باید بر زندگی او تاثیر گذاشته باشد:
- جنگ غیرنظامی
- درگیری مسلحانه
- نقض آشکار حقوق بشر
اشخاصی که نمیتوانند راه حل مناسبی برای پناهندگی پیدا کنند، میتوانند وضعیت پناهندگی خود را به کانادا اعلام کنند. در این شرایط درخواست پناهندگی باید به کمیسیون عالی سازمان ملل متحد (UNHCR) اعلام شود و یا پشتیبانی مالی پناهنده را، خیریههای خصوصی به عهده گیرند. یا خود فرد باید استطاعت مالی کافی داشته باشد و بتواند مخارج خود را تامین کند. (دقت شود در مراحل اولیه پذیرش و تا مدتی اجازه کار در کشور کانادا به پناهنده داده نخواهد شد.) همچنین مانند پناهندگان کنوانسیونی باید ثابت شود که دلیل اصلی جهت پناهندگی در هیچ منطقهای از کشور موطن پناهنده حل شدنی نیست.
2- برنامۀ پناهندگی داخل کانادا، برای افرادی است که داخل کانادا نیازمند حمایتاند و نمیتوانند به کشور خود باز گردند
متقاضی به دلایل زیر نمیتواند به کشور خود باز گردد:
- خطر شکنجه شدن
- خطر جانی
- مورد ظلم واقع شدن و یا برخورد غیرمعمول
ضمنا :
- متقاضی پناهندگی توسط دولت کشور خودش مورد حمایت قرار نمیگیرد
- متقاضی پناهندگی درهیچ منطقهای ازکشور خود در امان نیست
- خطرهای فوق جزئی ازمجازاتهای قانونی کشور متقاضی باشد و این مجازاتها، با استانداردهای جهانی همخوانی نداشته باشد.
برای پناهندگی از داخل کانادا چه مراحلی باید طی شود؟
ابتدا تصمیم بگیرید چگونه میخواهید درخواست دهید زیرا دو راه برای ارائه درخواست پناهندگی در کانادا وجود دارد:
درخواست دادن به محض ورود به مامورین مرزی CBSA
در این شرایط اگر از طریق هوایی، دریایی یا زمینی به کانادا رسیده باشید، در همان لحظه ورود درخواست خود را ثبت میکنید. مامور (CBSA) که درخواست شما را ثبت کرده، تصمیم میگیرد که با توجه به شرایط شما این درخواست را برای بررسی بیشتر به سازمان مهاجرت و پناهندگی (IRB) ارسال کند یا خیر.
اگر ادعای شما شرایط کافی را داشت تاریخی برای رفتن به سازمان مهاجرت و پناهندگی (IRB) به شما داده میشود.
سپس 15 روز زمان دارید تا تمامی فرمهای مربوطه را پر کنید و برای این سازمان بفرستید.
درخواست دادن در دفتر سازمان مهاجرت، پناهندگی و شهروندی کانادا (IRCC)
در این حالت هنگامی که به دفتر سازمان مهاجرت، پناهندگی و شهروندی کانادا مراجعه میکنید باید تمامی مدارک و فرمها را کامل پرکرده باشید.
برای این که بتوانید درخواست دهید باید اطلاعاتی درمورد گذشتۀ خود، خانواده و این که چرا میخواهید پناهنده شوید را در اختیار (IRCC) قرار دهید. بدین منظور لازم است فرمهایی را پر کنید.
تا زمانی که این فرمها تکمیل نشده باشند، تاریخی برای بررسی درخواست شما داده نمیشود. بعد از تکمیل فرم و تحویل آن، مأمور بررسی میکند که آیا درخواست شما برای فرستاده شدن به سازمان مهاجرت و پناهندگی (IRB) شرایط کافی را دارد یا خیر.
نکته : درهنگام درخواست اولیه پناهندگی میتوانید درخواست اجازه کار یا تحصیل هم داشته باشید که تا زمان تصمیمگیری دادگاه بتوانید کار یا تحصیل کنید.
اگر درخواست شما برای پناهندگی شرایط کافی را داشته باشد، سازمان (IRB) زمان مشخصی برای شنیدن ادعاهایتان به شما میدهد. حتما دراین زمان در سازمان حاضر باشید و تمامی مدارکتان را به همراه داشته باشید.
این مدارک شامل: پاسپورت، گواهینامه، و دیگر مدارکی است که برای اثبات ادعای شما برای پناهندگی لازم است.
(IRB) بعد ازشنیدن درخواست شما تصمیمگیری میکند. اگر جوابش مثبت باشد میتوانید برای اقامت دائم کانادا درخواست دهید و اگر جواب منفی باشد باید خاک کانادا را ترک کنید یا اینکه به حکمتان اعتراض بزنید.
درخواست اولیه پناهندگی ممکن است به دلایل زیر رد شده و به (IRB) ارسال نشود:
- اگر به کشور دیگری درخواست پناهندگی داده باشید.
- اگر قبلا بعنوان پناهنده پذیرفته شده باشید.
- اگر از مرز آمریکا وارد شده باشید.
- به دلایل امنیتی، فعالیتهای مجرمانه یا ضد بشر دوستانه
- قبلا درخواست پناهندگی داده و مورد پذیرش واقع نشده باشد.
- قبلا درخواست پناهندگی داده و توسط (IRB) رد شده باشد.
- درخواست قبلی پناهندگی را پس گرفته یا رها کرده باشید.
کانادا با کشور آمریکا یک توافقنامه دارد که در آن مقرر شده کسی که میخواهد درخواست پناهندگی دهد باید آن را در اولین کشور امنی که به آن میرسد ارائه نماید. این بدین معنی است که اگر از مرز زمینی آمریکا وارد کانادا شوید نمیتوانید از کانادا درخواست پناهندگی کنید. البته استثناهایی هم در این زمینه وجود دارد. مثلا کسانی که در کانادا اقوام داشته باشند از این قانون مستثنی هستند.
کشور امن به چه معناست؟
بررسیهای کشور کانادا نشان میدهد که برخی از پناهندگان از کشورهایی میآیند که بعد از بررسی و تحقیق مشخص میشود نیازمند حمایت نیستند و شرایط میهن آنها خوب بوده است. درنتیجه زمان و انرژی زیادی صرف افرادی میشود که واجد شرایط مهاجرت به کانادا از طریق پناهندگی نیستند.
کشورهای امن (Designated Countries of Origin) به کشورهایی گفته میشود که به طور معمول در آنها به حقوق بشر احترام گذاشته میشود. به همین دلیل درخواستهایی که از چنین کشورهایی میرسد درعرض 30 تا 45 روز بررسی شده و جواب آن سریعتر اعلام میشود زیرا عموما چنین درخواستهایی رد خواهد شد.
